Misbruik van economische machtspositie

Hoe kunnen grote bedrijven hun macht in de economie misbruiken?

Een bedrijf kan zo groot zijn, dat het bedrijf zich weinig hoeft aan te trekken van andere bedrijven. Dit bedrijf heeft dan meestal een economische machtspositie. Het bedrijf kan misbruik maken van deze economische machtspositie. Andere bedrijven hebben dan minder kans om goed en eerlijk met dat bedrijf te concurreren. Soms betalen consumenten daardoor te veel of hebben ze weinig keus.

Wie let op dat bedrijven hun macht in de economie niet misbruiken?

In de Mededingingswet staat dat bedrijven hun economische machtspositie niet mogen misbruiken. Dit is om de consument te beschermen. Want als een bedrijf een economische machtspositie heeft, kan de consument vaak niet zomaar overstappen naar een ander bedrijf. De consument heeft daardoor misschien minder keus. Is er maar één bedrijf dat een bepaald product of een bepaalde dienst aanbiedt? En vraagt het daar heel hoge prijzen voor? Dan kan dat misbruik zijn.

De NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit) let er op dat bedrijven hun economische machtspositie niet misbruiken. Dit staat in de Mededingingswet.

Wanneer heeft een bedrijf een economische machtspositie?

Eerst bepaalt de NMa of het bedrijf een economische machtspositie heeft. Dit is niet zo gemakkelijk vast te stellen.

Een bedrijf mag een economische machtspositie hebben, zolang het bedrijf consumenten niet benadeelt en de concurrentie niet belemmert. Misbruik van een economische machtspositie is wel verboden.

Hieronder leggen we uit hoe de NMa bepaalt of een bedrijf een economische machtspositie heeft.

De NMa onderzoekt eerst op welke markt het bedrijf werkt. Een markt is een gebied waarin bedrijven die dezelfde producten maken of verkopen, of die dezelfde diensten aanbieden met elkaar concurreren. Hoe groot die markt is, wordt dus bepaald door het gebied en het soort product of dienst. Een voorbeeld van bedrijven die dezelfde soort diensten aanbieden zijn verschillende reisbureau's. Een voorbeeld van bedrijven die hetzelfde soort product aanbieden zijn verschillende meubelwinkels.

Als de NMa weet om welke markt het gaat, onderzoekt de NMa hoeveel macht het bedrijf op deze markt heeft.

De NMa stelt daarbij deze vragen:

• Hoe groot is het bedrijf op deze markt? De NMa onderzoekt dan hoeveel een bedrijf op deze markt verkoopt in vergelijking met alle andere bedrijven die op deze markt verkopen. We noemen dit het marktaandeel van het bedrijf.
• Hoe groot zijn de concurrenten op deze markt? De NMa bekijkt hoeveel de concurrenten van het bedrijf verkopen op deze markt. Dit is het marktaandeel van de concurrenten.
• Kunnen andere dingen het bedrijf een voordeel geven vergeleken met concurrenten? Een bedrijf met bijvoorbeeld veel spaargeld of veel technische kennis, heeft een voordeel. Ook kan het een voordeel zijn als een fabrikant heeft afgesproken dat bepaalde bedrijven alleen zijn producten kopen. Soms kan een machtig bedrijf ook zorgen dat andere bedrijven maar moeilijk op die markt komen.
• Is het voor nieuwe bedrijven moeilijk om hetzelfde product te maken of verkopen of dezelfde dienst aan te bieden?

Met het antwoord op deze vragen bepaalt de NMa dan hoeveel macht een bedrijf op deze markt heeft.

Is een bedrijf zo groot dat ze meer dan de helft van deze markt in handen heeft? En heeft het bedrijf dus een marktaandeel van meer dan 50 procent? Dan kan dit bedrijf een economische machtspositie hebben.

Soms zijn er bijzondere situaties. Een bedrijf met een kleiner marktaandeel dan 50% kan soms toch een economische machtspositie op deze markt hebben. En soms is een aantal kleine bedrijven samen heel sterk op de markt.

Een bedrijf mag een economische machtspositie hebben. Dat is niet verboden. Misbruik van een economische machtspositie is wel verboden.

Voorbeelden van misbruik

Het is voor bedrijven verboden om misbruik te maken van hun economische machtspositie. Deze bedrijven maken misbruik als ze:

• extreem hoge prijzen vragen;
• alleen producten verkopen als de koper zich aan onredelijke eisen houdt;
• aan bepaalde bedrijven geen producten verkopen;
• verschillende prijzen vragen voor dezelfde producten of diensten;
• het concurrenten zo moeilijk maken dat deze concurrenten met dit werk stoppen;
• zorgen dat nieuwe bedrijven dit werk niet kunnen gaan doen door heel lage prijzen te vragen. Of door producten alleen als pakket te verkopen.

Wat kunt u doen?

Hebt u het idee dat bepaalde bedrijven hun economische machtspositie misbruiken? Of weet u dat bedrijven zich op een andere manier niet aan de Mededingingswet houden?

Meld dit dan bij ons. De NMa kan haar werk beter doen als u een tip geeft.

U kunt uw tip zo melden:

• Bel Consuwijzer.

Het telefoonnummer is 088 - 0 70 70 70. U kunt ons van maandag tot en met vrijdag bellen, tussen 8.30 en 17.30 uur.

• Of vul het formulier op deze website in.

Let op:

Schrijf duidelijk op wat het bedrijf doet en hoe volgens u de Mededingingswet wordt overtreden.