Het zou handig zijn als iedereen een energiemeter heeft die ieder kwartier meet hoeveel energie u gebruikt. Dan betaalt u iedere maand precies de energie die u gebruikt hebt. Maar zo'n meter is duur, en het kost ook geld om die gegevens te verwerken. Daarom hebben alleen bedrijven die heel veel energie gebruiken zo'n meter. Bijvoorbeeld fabrieken. U hebt een gewone meter, en u geeft maar één keer per jaar door wat de meterstand is.
Aan het eind van een jaar weet u hoeveel energie u dat jaar gebruikt hebt. Maar u kunt niet pas aan het eind van het jaar voor uw energie betalen. Want dat zou te duur worden voor het energiebedrijf. Daarom betaalt u iedere maand alvast een deel van de jaarafrekening. U doet dit met een voorschotrekening. Het energiebedrijf schat in hoe hoog die jaarafrekening zal zijn. En daarmee berekent het bedrijf de hoogte van de voorschotrekeningen.
Aan het eind van het jaar geeft u de meterstanden door aan het energiebedrijf. U vertelt dan dus hoeveel energie u werkelijk hebt gebruikt. U krijgt geld terug als u te veel hebt betaald. En u krijgt een extra rekening als u te weinig hebt betaald.
Energieprijzen veranderen gedurende het jaar. Dus misschien was de stroom die u in januari gebruikte, goedkoper dan de stroom die u in juni gebruikte. Het energiebedrijf wil bij de jaarafrekening zorgen dat u over januari de goedkopere stroom betaalt, en over juni de duurdere stroom. Maar het bedrijf weet alleen hoeveel stroom u over het hele jaar gebruikte. En niet hoeveel stroom u precies in januari gebruikte. Hoe lost het energiebedrijf dit op? De oplossing is een verbruiksprofiel. Een verbruiksprofiel is een schema dat hoort bij een bepaald jaarverbruik. In dit schema staat hoeveel stroom iemand met dat jaarverbruik ieder kwartier gebruikt. Je kunt er bijvoorbeeld in aflezen dat mensen tijdens de kwartieren in de nacht minder stroom gebruiken dan tijdens de kwartieren overdag. Zo kan het energiebedrijf de stroom van alle kwartieren van januari bij elkaar optellen. Daarna vermenigvuldigt het bedrijf de hoeveelheid stroom van januari met de energieprijs van januari.
Het energiebedrijf kan het verbruiksprofiel ook ergens anders voor gebruiken. Hebt u de meterstanden niet op tijd doorgegeven? Dan schat het energiebedrijf uw verbruik met behulp van uw verbruiksprofiel.
De netbeheerder berekent hoeveel energie er gemiddeld in het gas zat dat u gekregen hebt. We noemen dit: de gemiddelde calorische waarde.
Met deze gemiddelde calorische waarde kan de netbeheerder uitrekenen hoeveel energie u hebt gekregen als u een bepaalde hoeveelheid kubieke meters gas hebt gebruikt. Voor deze energie betaalt u.